Duizenden kinderen blazen oude universiteit Franeker nieuw leven in

Duizenden kinderen nemen op 6 mei de binnenstad van Franeker in en laten de oude universiteit voor een dag herleven. Om kinderen vroeg kennis te laten maken met de waarde van wetenschap organiseert de Nationale Wetenschapsagenda (NWA) de tweede editie van Expeditie NEXT: hét Nationale Wetenschapsfestival voor kinderen.

NWA werkt samen met hogescholen, universiteiten, wetenschapsmusea uit heel Nederland en de Academie van Franeker. Het festival vormt de aftrap van de Arcadia, een groots (inter)nationaal cultureel evenement van 100 dagen in Fryslân. Grote namen zoals Diederik Gommers, Eveline Crone, Klaas van Kruistum en Dennis Wiersma (minister voor Primair en Voortgezet Onderwijs) leveren een bijdrage aan het festival.

Franeker: de thuisbasis van nieuwsgierigheid

Het gehele historische centrum van Franeker wordt een groot festivalterrein voor de wetenschap. Bij ruim 100 activiteiten verdeeld over 16 locaties in de binnenstad. In winkels, kerken, cafés maar ook op het Kaatsveld en het Eise Eisinga Planetarium kunnen kinderen de wetenschap ontdekken. Het festival werkt nauw samen met de gemeente. Heel de stad is betrokken bij de organisatie van het festival.

Burgemeester Marga Waanders vertelt: “In Fryslân hechten we veel waarde aan mienskip. Ik ben daarom ook trots hoe Franeker haar beste beentje voor zet. Bewoners hebben zich aangemeld als vrijwilliger en onze ondernemers leveren een bijdrage op de dag. De stad heeft een bijzondere wetenschappelijke traditie. Ik vind het mooi dat kinderen met de geschiedenis van de stad kennismaken en hopelijk inspireert het hen.”

Fries programma

Ook Friese onderzoekers en organisaties doen mee. Bij ‘Friesland Waterland’ leren kinderen alles over de kracht van water en de bijzondere rol van water in de provincie, dit onderdeel is een samenwerking tussen de Academie van Franeker, Wetsus en Wetterskip Fryslân. Afvalbewerkingsbedrijf Omrin geeft bezoekers een kijkje in de wondere wereld van afval. Pabo-studenten van NHL Stenden uit Leeuwarden hebben als onderdeel van hun opleiding een Grutto-spel gemaakt, al spelend leren kinderen alles over onze nationale vogel.

GGZ Friesland neemt VR-brillen mee, waarmee ze laten zien hoe deze kunnen helpen bij het overwinnen van hoogtevrees. Het Friese Keunstwurk, experts op het gebied van cultuureducatie, gaan samen met kinderen op zoek naar hun eigen talent en laten zien dat iedereen talent heeft.

Dankzij kunsthistorica Madelon Simons (Universiteit van Amsterdam) kunnen kinderen een virtuele tijdreis maken naar het Franeker van 1550, waarbij ze worden uitgedaagd om de leeftijd van de huizen te herkennen. Historica Barbara Henkes (Rijksuniversiteit Groningen) laat kinderen onderzoek doen naar het slavernij van Franeker.

In ‘Tumult in Franeker’ speelt student David Gorlaeus de hoofdrol, hij leidt bezoekers rond en vertelt zo over het academisch verleden van de stad. Dat verleden komt op 6 mei weer echt tot leven: zeven figuren uit de academische geschiedenis zijn onderdeel van de Vossenjacht van Franeker.

Kinderen nieuwsgierig maken naar de wetenschap

“Vertrouwen in de wetenschap is essentieel voor een goed functionerende samenleving. Daarom willen we de kinderen op een laagdrempelige manier laten zien hoe wetenschap werkt, dat wetenschappers oplossingen zoeken en vinden voor de problemen van deze tijd, maar vooral ook laten ervaren dat onderzoek doen leuk is. Wellicht inspireren we op deze manier een nieuwe generatie wetenschappers”, vertelt Marcel Levi, voorzitter van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO), over het doel van het kinderwetenschapsfestival. Dit past in de bredere visie van de NWA om de waarde en het belang van wetenschap aan de Nederlandse samenleving te laten zien.

200 wetenschappers

Expeditie NEXT telt 113 activiteiten waarvan 31 opstellingen, 28 workshops, 11 experimenten en 3 live onderzoeken met ruim 200 wetenschappers. Om kinderen en hun verzorgers daar doorheen te leiden neemt de fictieve Professor Nova NEXT ze mee op zes verschillende expedities die de breedte van het wetenschappelijke veld laten zien. Kinderen kunnen van alles doen en beleven tijdens die expedities. Zo geeft eerste vrouwelijke Nederlandse astronaute Mindy Howard een college over hoe je astronaut wordt.

Bij ‘Vraag Maar Raak’ stellen kinderen samen met presentatrice Anna Gimbrère vragen aan bekende wetenschappers zoals Anne Schulp, Marcel Levi en Eveline Crone. Dat doen ze onder het wereldberoemde kunstwerk GAIA, wat in samenwerking met Arcadia naar Fryslân is gehaald. Na het festival hangt het kunstwerk, dat eerder boven de wereldleiders hing tijdens de Klimaattop in Glasgow, nog twee weken in Franeker, voordat het op tournee door de rest van Friesland gaat naar onder andere Oerol.

Minister en kinderburgemeester openen festival

Dennis Wiersma, minister voor Primair en Voortgezet Onderwijs, geboren en getogen in Franeker, opent Expeditie NEXT in de Martinikerk. Dat doet hij door de sleutel van de Wetenschat te overhandigen aan kinderburgemeester van gemeente Waadhoeke Wende Sinnema: “Ik vind het superleuk dat er zoveel wetenschappers op 6 mei naar Franeker komen. Ik kijk er enorm naar uit om samen met mijn vrienden op wetenschappelijke expeditie te gaan en samen die Wetenschat te vullen met alle kennis.”

Festival als vliegwiel voor de wetenschapscommunicatie

Tijdens het festival speelt innovatie in wetenschapscommunicatie een grote rol. Nederlandse musea zijn toonaangevend in het presenteren van aantrekkelijke opstellingen voor een breed publiek. Daarom heeft de NWA een open call uitgezet onder Nederlandse musea om plannen te ontwikkelen voor innovatieve en vernieuwende wetenschapsopstellingen om zo wetenschapscommunicatie een impuls te geven.

Uiteindelijk zijn uit alle inzendingen Discovery Museum, Cosmos Sterrenwacht, Museon, het Koninklijke Eise Eisinga Planetarium en het Martena Museum geselecteerd om daadwerkelijk een opstelling te maken die in première gaat tijdens het festival. De twee laatste musea bundelen hun krachten en ontwikkelden een online game over de geschiedenis van de universiteitsstad ‘het geheim van Franeker’.

De kinderen onder de 18 jaar mogen gratis naar het festival. Volwassenen betalen voor hun kaartje € 7,50. Bij de aankoop ontvangen zij twee gratis drankjes.

Er zijn nog kaarten beschikbaar via www.expeditienext.nl.

Foto (C): Nationale Wetenschapsagenda (NWA)